Ontwikkeling resistentie bij schimmels door prof.Verweij

Doden door agressieve infecties met resistente schimmels

Jaarlijks sterven in Nederlandse ziekenhuizen tientallen patiënten met een
verzwakt immuunsysteem aan de gevolgen van agressieve schimmelinfecties. Die
zijn steeds vaker niet of nauwelijks te bestrijden omdat ze veroorzaakt worden
door schimmels die resistent zijn voor azolen, de belangrijkste groep middelen
om die schimmels eronder te krijgen.

Tenminste vijf procent van alle aspergillus-soorten, een schimmel waarvan
iedereen dagelijks de sporen inademt, zijn resistent tegen die middelen. Dat
blijkt uit Nethmap 2010, een jaarlijkse onderzoek over antibioticagebruik en
geneesmiddelenresistentie van bacteriën, schimmels en virussen. Het onderzoek
wordt uitgevoerd door de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) en het
Centrum voor Infectieziektenbestrijding (CIB) van het RIVM.

Schimmels

Tot voor enkele jaren kwamen resistente schimmels nauwelijks voor. In 2000 dook
voor het eerst een resistente variant op van een aspergillus-schimmel. Het
staat niet vast hoe de resistentie van schimmels voor azolen ontstaat.

Het ligt volgens arts microbioloog professor Paul Verweij van het UMC Sint
Radboud Ziekenhuis in Nijmegen voor de hand dat het veelvuldige gebruik van
azolen als bestrijdingsmiddel in de landbouw, als bestanddeel van
schimmelwerende verf en in beschermlagen van matrassen er mee te maken heeft.

De onderzoekers van Nethmap 2010 verwachten dat steeds meer van dit soort
schimmels resistent zullen worden. In sommige academische ziekenhuizen zijn nu
al meer dan 8 procent van alle Aspergillus-schimmels resistent tegen azolen.

Aspergillus-schimmels kunnen diepe, zogeheten invasieve schimmelinfecties
veroorzaken die voor patiënten met een verzwakt immuunsysteem levensbedreigend
zijn.

Risicogroepen

Patiënten met leukemie, en binnen die groep vooral de patiënten die
beenmergtransplantatie of stamceltherapie hebben gehad, lopen het grootste
risico om een dergelijke schimmelinfectie op te lopen.

Ook patiënten die een orgaantransplantatie hebben ondergaan en behandeld worden
met corticosteroïden lopen een verhoogd risico op invasieve schimmelinfecties.
Datzelfde geldt, maar in mindere mate, voor mensen met autoimmuunziekten,
mensen die hiv-positief zijn en aids-patiënten.

Jaarlijks maken tussen de tien- en vijftienduizend mensen deel uit van de
risicogroepen. Van hen krijgen tweehonderd tot vierhonderd mensen daadwerkelijk
een invasieve schimmelinfectie, schat Verweij.

Resistentie van schimmels voor azolen lijkt op resistentie van bacteriën voor
antibiotica. Maar om schimmelinfecties te bestrijden zijn er maar twee groepen
middelen waarvan azolen veruit de belangrijkste zijn. Azolen kunnen als pil
worden toegediend. Het alternatieve middel kan alleen via een infuus gegeven
worden. Vaak wordt de resistentie voor azolen te laat ontdekt om nog een ander
middel te kunnen geven.